De Bush doctrine, een gejatte ideologie

america_1De regering onder de leiding van president Bush heeft een doctrine geformuleerd die als heilige doelstelling van de Verenigde Staten naar voren gebracht werd. Het verspreiden en verdedigen van de vrije markt en de democratie. Deze ‘Westerse’ waarden lijken een prachtig initiatief, maar er zijn een aantal dingen die schorten aan deze opvatting. Allereerst is de doctrine gestolen van vorige regeringen en presidenten, die het communisme in wilden dammen en daarbij dezelfde doctrine gebruikten. Daarnaast is het nog maar de vraag in hoeverre het streven een haalbare en wenselijke kaart is. Want welke gedachten liggen ten grondslag aan dit idee en wat vinden de tegenstanders hier eigenlijk van?

Een beetje perspectief

Laten we de ideologie eerst even in perspectief plaatsen. De vrije markt en de democratie worden gezien als westerse waarden die belangrijk zijn, maar zolang hebben we deze waarden zelf nog helemaal niet. In het Interbellum werd overal gekeken naar andere opties omdat de vrije markt gezorgd had voor de depressie van 1929 en de sociale voorzieningen kwamen helemaal niet vanzelf naar boven. Smith en Keynes werden bestudeerd, maar daarnaast lagen de boeken van Marx en Engels. Al met al werd besloten om het vrije markt idee door te zetten, omdat we geen andere keuzes hadden. Ook kozen we ervoor omdat we het kenden.

En daar ligt een pijnpunt. De Verenigde Staten willen democratie en vrije markt brengen naar landen die daar niet aan gewend zijn. Sterker nog, zij kennen het systeem niet. Dit kennen we nog uit de dorpen uit Oost-Europa, waar grote problemen ontstonden na het vallen van de Sovjet-Unie. Ook hier moesten democratie en vrije markt komen, zonder een blauwdruk en zonder een idee. Dit zorgde voor enorme oorlogen en chaos, met landen die nu nog steeds aan het opbouwen zijn.

Is het idee verkeerd?

Het idee is niet verkeerd wanneer er gesproken wordt over het brengen van vrijheid, maar het is belangrijk om het doel voor ogen te houden. Wanneer de burgers er op achteruit gaan, dan is het brengen van de vrijheid natuurlijk niet veel waard. Overigens heeft de Verenigde Staten vooral kritiek gekregen op de manier waarop het gebeurt. Er wordt vooral gesproken over wapens die er niet zijn, en olie wordt over gezwegen, terwijl dat er wel is. De vraag en doelstelling is nu aangepast naar de strijd tegen het terrorisme, en daarbij kan alleen de toekomst uitwijzen wat wijsheid geweest is.

Wat duidelijk is, is dat Amerika de leidende rol in handen wil houden en daarbij hoeft de naam van Bush niet genoemd te worden. De doctrine die Amerika nu voert, is al opgezet ten tijde van de Koude Oorlog en kan beter toegewezen worden aan één van de presidenten uit die tijd.